Riff, pad i ogień piekielny
Drogi Czytelniku,
Są riffy, które znam na pamięć, choć nie słyszałem ich na żadnej płycie. Słyszałem je w grach. Grzmiały z głośników komputera, zapętlone przez setki godzin, wbite w głowę mocniej niż niejeden szkolny wierszyk.
Dopiero po latach zrozumiałem, jak mocno te dwa światy – metal i gry wideo – splotły się ze sobą. I jak wielu z nas właśnie przez pada, klawiaturę albo plastikową gitarę trafiło pod scenę.
Pierwsze Play Station, pierwszy Tony Hawk’s i bodajże ’99 rok z głośników telewizora Dead Kennedys, czy Suicidal Tendencies. Dziesiątki, a może i setki godzin spędzonych w grze kręcąc flipy i słuchając ścieżki która nigdy nie nudziła. To pierwsze wspomnienie z gitarowymi riffami w gach komputerowych.
Ten list to podróż przez ponad trzydzieści lat tej znajomości. Od piszczących plików MIDI po gry, w których śpiewają wokaliści Arch Enemy i System of a Down.
1993: Doom, czyli „Master of Puppets” w MIDI
Zacznę od gry, od której zaczęło się wszystko. Doom wyszedł 10 grudnia 1993 roku i zmienił strzelanki na zawsze. Ale zmienił też coś jeszcze: pokazał, że gra może brzmieć jak koncert thrashowy.
Najciekawsze jest to, że autor muzyki, Bobby Prince, wcale nie był metalowcem. John Romero, jeden z twórców gry i zagorzały fan ciężkiego grania, dał mu stos płyt: Pantera, Slayer, Alice in Chains, Metallica. Prince je przesłuchał i przełożył na język ówczesnych kart dźwiękowych.
Efekt słychać od pierwszych sekund. Pierwszy poziom, E1M1, gra utwór „At Doom's Gate”. Fani latami kłócili się, skąd znają ten galop. Sprawę zamknęły dopiero oryginalne pliki MIDI odnalezione w 2023 roku – w ich opisie stoi czarno na białym „Master of Puppets” Metalliki.
Na tym się nie kończy. Pod muzyką z poziomu Command Control kryje się „Rise” Pantery, a melodia z ekranu między poziomami wyrosła z „Fight Fire with Fire”. Romero opublikował też niewykorzystane szkice. Słychać w nich echa „Raining Blood” i „South of Heaven” Slayera oraz „Walk” Pantery.
I pomyśleć, że całe pokolenie znało te riffy, zanim usłyszało oryginały. W maju 2026 roku ścieżka dźwiękowa Dooma trafiła do National Recording Registry – amerykańskiego rejestru najważniejszych nagrań, obok Metalliki i Beatlesów. Piszczące MIDI z 1993 roku oficjalnie stało się dziedzictwem kultury.
Quake i nasz Painkiller
W 1996 roku przyszedł Quake, a z nim Trent Reznor z Nine Inch Nails. Zamiast melodii dostaliśmy industrialne dudnienie, zgrzyty i szepty. To nie był klasyczny metal, ale ciężar tej atmosfery czuło się w kościach. Logo NIN wypatrzysz nawet na skrzynkach z amunicją do gwoździarki.
Mamy też swój polski rozdział. W kwietniu 2004 roku warszawskie studio People Can Fly wypuściło Painkillera – szaloną strzelankę, w której przebijaliśmy się przez czyściec przy akompaniamencie ciężkich gitar. Muzykę napisali Adam Skorupa i Marcin Czartyński. Gra podbiła świat, a jej multiplayer trafił nawet do zawodowej ligi Cyberathlete Professional League. A sam tytuł? Każdy metalowiec od razu słyszy w nim Judas Priest.
Doom wraca: metal jako silnik gry
W 2016 roku Doom wrócił i przyniósł coś, czego nikt się nie spodziewał. Mick Gordon zbudował ścieżkę na gitarach z dziewięcioma strunami, syntezatorach i basach przesterowanych do granic. Ta muzyka nie leci w tle – reaguje na to, co robisz. Wpadasz w hordę demonów – wchodzi pełny riff. Walka cichnie – cichnie i muzyka.
Utwór „BFG Division” stał się hymnem i do dziś krąży po playlistach na siłownię. Doom Eternal z 2020 roku dołożył chóry i jeszcze cięższe brzmienie.
W 2025 roku przyszedł Doom: The Dark Ages, a muzykę przejęła ekipa Finishing Move. Zamiast nowoczesnego djentu sięgnęli do korzeni: Black Sabbath, thrash z Zatoki San Francisco – Metallica, Exodus, Testament, Megadeth, Slayer – i groove Pantery oraz Machine Head. Każda kraina w grze ma inny odcień metalu. Lekcja historii gatunku podana w formie rzeźni.
Gry, które są albumami
Jeśli Doom traktuje metal jak paliwo, to Metal: Hellsinger z 2022 roku traktuje go jak religię. To strzelanka rytmiczna: strzelasz, robisz uniki i dobijasz wrogów w rytm muzyki. Im lepiej trzymasz tempo, tym mocniej bijesz – i tym więcej słyszysz.
Szwedzki duet Two Feathers napisał całą ścieżkę od zera. Każdy utwór nagrano w czterech warstwach, które płynnie przechodzą jedna w drugą, gdy rośnie twoja furia. Wokal wchodzi dopiero przy najwyższym mnożniku, jako nagroda.
A jaki to wokal: Serj Tankian (System of a Down), Matt Heafy (Trivium), Alissa White-Gluz (Arch Enemy), Randy Blythe (Lamb of God), Tatiana Shmayluk (Jinjer), Mikael Stanne (Dark Tranquillity), Björn Strid (Soilwork), Dennis Lyxzén (Refused) i James Dorton (Black Crown Initiate). Twórcy chcieli, żeby gra przypominała przechodzenie przez line-up festiwalu. Muzyka zdobyła Złotego Joysticka za najlepsze audio.
Starszym bratem Hellsingera jest Brütal Legend z 2009 roku od studia Double Fine Tima Schafera. Jack Black gra w nim roadie Eddiego Riggsa, który trafia do świata żywcem wyjętego z okładek metalowych płyt. Zamiast miecza – topór, zamiast magii – solówki na gitarze. Na ekranie pojawiają się Ozzy Osbourne, Lemmy, Rob Halford i Lita Ford, a w tle gra ponad sto utworów, od Judas Priest po Motörhead.
Deskorolka, punk i przester
Zanim pojawiła się plastikowa gitara, była deskorolka. Tony Hawk's Pro Skater z 1999 roku i jego kolejne części stały się dla całego pokolenia najlepszą składanką muzyczną w domu. Licencjonowane utwory w grach były wtedy jeszcze rzadkością, a tu dostawaliśmy prawdziwe kawałki prawdziwych zespołów.
Punk i ska grały tam pierwsze skrzypce, ale ciężkiego grania też nie brakowało. Już w jedynce słychać było Primusa z „Jerry Was a Race Car Driver”. W dwójce z 2000 roku leciały „Bring the Noise” Anthraxu z Public Enemy, „Guerrilla Radio” Rage Against the Machine i „When Worlds Collide” Powerman 5000. W trójce wjechał Motörhead z „Ace of Spades”.
Ile razy robiło się jeszcze jedną rundę tylko po to, żeby piosenka doleciała do końca?
Seria wróciła w odświeżonych wersjach: Tony Hawk's Pro Skater 1 + 2 w 2020 roku i 3 + 4 w lipcu 2025 roku. W nowym soundtracku obok „Ace of Spades” są m.in. Iron Maiden z „2 Minutes to Midnight”, Alice in Chains z „Them Bones”, Mastodon i Kittie. Ciekawostka: „Them Bones” to ten sam utwór, z którego wyrósł jeden z kawałków w Doomie II.
A w edycji Deluxe są utwory Micka Gordona i Finishing Move, czyli ludzi od muzyki do nowych Doomów. Koło się zamyka.
Plastikowa gitara, prawdziwe solówki
W 2005 roku Guitar Hero dał nam plastikową gitarę z pięcioma kolorowymi przyciskami. Brzmi jak zabawka, ale dla wielu była to brama do ciężkiego grania.
Najlepszy przykład? „Through the Fire and Flames” DragonForce w Guitar Hero III. Utwór tak szybki, że przejście go na najwyższym poziomie trudności stało się internetową legendą, a zespół zyskał rzesze nowych fanów. W 2009 roku powstał nawet osobny Guitar Hero: Metallica, z kawałkami od „Master of Puppets” po „One”.
Rock Band dorzucił perkusję i mikrofon i nagle salon zamieniał się w salę prób. Ilu dzisiejszych gitarzystów zaczynało od plastiku? Pewnie więcej, niż chcieliby przyznać.
Wspólne DNA
Skąd ta chemia? Widzę cztery powody.
Po pierwsze – energia. Metal i dobra gra robią to samo: podnoszą puls i każą ci być tu i teraz. Nie da się słuchać Slayera pół uchem. Nie da się też pół uchem pokonać trudnego bossa.
Po drugie – flow. Ten moment, kiedy przestajesz myśleć, a ręce same wiedzą, co robić. Zna go gitarzysta w środku solo i gracz w środku walki. Doom i Hellsinger świadomie to wykorzystują – riff i akcja przyspieszają razem.
Po trzecie – wyobraźnia. Okładki Iron Maiden czy Dio od zawsze wyglądały jak plansze z gier: demony, czaszki, płonące krajobrazy. Gry po prostu pozwoliły nam do tych okładek wejść.
Po czwarte – wspólnota. Kiedyś jedni i drudzy byli „dziwakami” z ostatniej ławki. Dziś gwiazdy metalu nagrywają muzykę do gier, a na Gamescomie w 2022 roku Hellsinger miał własny koncert z wokalistami Trivium, Arch Enemy i Dark Tranquillity na scenie. Ta sama koszulka zespołu, ta sama ksywka na serwerze, ta sama rozmowa do trzeciej w nocy.
Na koniec
Więc jeśli kiedyś usłyszysz, że gry to strata czasu, a metal to tylko hałas – uśmiechnij się. Wiesz swoje. Dla wielu z nas jedno i drugie było drzwiami do czegoś większego: do muzyki, do przyjaźni, czasem do własnego instrumentu.
A teraz pytanie do Ciebie: jaka gra nauczyła Cię kochać ciężkie granie? A może odwrotnie – który zespół sprawił, że sięgnąłeś po pada? Napisz, chętnie przeczytam.
\m/
